आगामी फागुन २१ मा हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा बाँके निर्वाचन क्षेत्र नं १ मा मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापन चुनावी मुद्दा बनेको छ ।
कोहलपुर नगरपालिका, राप्तीसोनारी गाउँपालिका र नरैनापुर गाउँपालिका समेटिएको यस निर्वाचन क्षेत्रमा बाँके राष्ट्रिय निकुञ्ज, सामुदायिक वन र राष्ट्रिय वनमा केही वर्षयता बाघ, चितुवालगायत जङ्गली जनावरको बिगबिगी बढेको छ ।
दिनहुँजसो जङ्गली जनावर बस्तीमा पस्ने, हिंस्रक जनावरको आक्रमणबाट मानिसको मृत्यु हुनेलगायत घटना बढिरहेकाले मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्व प्रभावकारी रूपमा व्यवस्थापनसम्बन्धी कार्यान्वयन योग्य योजना ल्याउने उम्मेदवारलाई आफूले मतदान गर्ने राप्तीसोनारी गाउँपालिका–९ तल्लो महादेवा निवासी हेम चापागाईंले बताए ।
निकुञ्ज मध्यवर्ती क्षेत्रसहित आसपासका खेती जङ्गली जनावरले खाएर नोक्सान गर्ने र बाघको आक्रमणबाट पशु तथा मानवले ज्यान गुमाउनुपर्ने अवस्था रहेकाले पार्टी तथा उम्मेदवारले प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने उनको भनाइ छ ।
चालु आर्थिक वर्षको पछिल्लो छ महिनामा मात्रै राप्तीसोनारी–९ गुरुवागाउँ नमूना टोल निवासी ४० वर्षीय इन्द्रबहादुर खत्री र राप्तीसोनारी गाउँपालिका–१ कुसुमस्थित सौरी निवासी मरिचमान भण्डारीले बाघको आक्रमणबाट ज्यान गुमाएका छन् । यसबाहेक गोठमा बाँधेका र चराउन जङ्गल लगेका चौपायामाथि निरन्तर आक्रमण भइरहेको राप्तीसोनारी गाउँपालिका–१ का वडाध्यक्ष यमबहादुर खड्काले बताए । पछिल्लो पटक निकुञ्ज मध्यवर्ती क्षेत्रमा बाघलगायत जङ्गली जनावरको आक्रमणबाट अकालमै मान्छेको ज्यान जानुका साथै पशु र खेतीबालीमा ठूलो क्षति व्यहोर्दै आएकाले निकुञ्ज क्षेत्रमा तारबारसहितको वन्यजन्तु व्यवस्थापन जरुरी भएको उनको भनाइ छ ।
पछिल्लो समय मानव र वन्यजन्तु बीचको द्वन्द्व व्यवस्थापन थप चुनौतीपूर्ण बन्दै गएकाले आफूले सरोकार भएका निकायसँग छलफल र समन्वय गरी समाधानको पहल गर्दै आएको बाँके क्षेत्र नं १ मा नेकपा (एमाले) का तर्फबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार सूर्य ढकालले बताए । यसअघि २०७९ को प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा निर्वाचित ढकालले विगतमा वन्यजन्तुबाट जनतालाई सुरक्षित गर्न निकुञ्ज क्षेत्रमा तारवार गर्ने योजना सुरुआत गरेको उल्लेख गरे ।
“जनताको जीवन महत्त्वपूर्ण विषय हो । मैले यो विषयलाई पटक–पटक संसद्मा उठाएको थिएँ”, ढकालले भने, “आगामी निर्वाचनमा पनि मेरो प्रमुख एजेन्डा वन्यजन्तु व्यवस्थापन रहेको छ ।”
यहाँ नेपाली कांग्रेसबाट प्रतिनिधिसभा सदस्य उम्मेदवार रहनुभएका नारायण गौडेलले पनि वन्यजन्तु व्यवस्थापन आफ्नो प्राथमिक चुनावी मुद्दा भएको बताए । यसको व्यवस्थापनका लागि सरोकार भएका निकायसँग समन्वय गर्दै जनतालाई सुरक्षित तवरले जीवनयापनको वातावरण बनाउन आफूले ध्यान दिने उल्लेख गरे । “यहाँका जनताले मानव—वन्यजन्तु द्वन्द्व व्यवस्थापनका लागि बारम्बार गुनासा गरिरहेका छन्, ती विषयमा म र मेरो पार्टीले गम्भीर रूपमा लिइरहेको छ”, गौडेलले भने।
उम्मेदवारी मनोनयनसँगै बाँके क्षेत्र नं १ का उम्मेदवारहरू हाल मतदातासँग भेट्न घरदैलो गरिरहेका छन् । उम्मेदवारहरूले घरदैलोमा पुगेर आफ्ना एजेन्डा सुनाइरहेका छन्भने विगतमा सरकारमा रहेका दलका उम्मेदवारहरूले आफ्नो निर्वाचन क्षेत्रमा भएका विकास निर्माणका काम देखाउँदै भोट माग्ने गरेका छन् ।
बाँके क्षेत्र नं १ मा विसं २०७९ को निर्वाचनमा एमालेका ढकाल विजयी भएका थिए । यसपटक पनि एमालेबाट उम्मेदवार बन्नुभएका ढकाल पुनः विजयी हुन मतदाता रिझाउन लागि परेका छन् । एमाले जिल्ला सचिव बलराम भट्टराईले भने, “ढकाल विजयी भएपछि त्यहाँको वन्यजन्तुलगायतको समस्या राष्ट्रियस्तरमै उठाएर समाधान गर्दै आएकाले जनताले यसपटक पनि विश्वास गर्ने हाम्रो अपेक्षा छ ।”
२०७९ मा २५ हजार २६ मत ल्याएर एमाले उम्मेदवार ढकाल विजयी हुँदा उनका निकटतम प्रतिस्पर्धी तत्कालीन नेकपा (माओवादी केन्द्र)का नेता महेश्वर गहतराजले १९ हजार ६३२ मत प्राप्त गरेका थिए । समानुपातिकतर्फ पनि एमालेले यहाँ सबैभन्दा बढी १६ हजार ८७६ मत प्राप्त गरेको थियो । प्रत्यक्षमा माओवादी केन्द्रका उम्मेदवार गहतराजलाई सघाएको कांग्रेसले समानुपातिकमा एमालेपछि दोस्रो १४ हजार २१८ मत प्राप्त गरेको थियो ।
नेपाली कांग्रेसले यसपटक जिल्ला सभापति गौडेललाई प्रत्यक्षतर्फ उम्मेदवार बनाएको छ । नेपाली कम्युनिष्ट पार्टीका तर्फबाट नरेन्द्रप्रसाद पाण्डे उम्मेदवार छन् । तत्कालीन माओवादी केन्द्रबाट अलग भएर जनार्दन शर्माको नेतृत्वमा गठन भएको प्रगतिशील लोकतान्त्रिक पार्टीबाट कृष्णा केसी उम्मेदवार छन् । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) ले सुरेशकुमार चौधरीलाई उम्मेदवार बनाएको छ ।
